Cưỡi voi ở Buôn Đôn có đạo đức không?
Cưỡi voi vẫn được một số operator ở Buôn Đôn cung cấp. WWF và World Animal Protection khuyên không cưỡi — quá trình huấn luyện phá vỡ tinh thần con vật, chở người làm căng cột sống voi. Lựa chọn thay thế: cho ăn, tắm, quan sát không cưỡi. Hỏi 'Ở đây có voi chở người không?' trước khi đặt. Nếu có và bạn không thoải mái, đừng tham gia.
Cưỡi voi là hoạt động phức tạp nhất về mặt đạo đức ở Buôn Đôn. Truyền thống có từ nhiều đời — người M’nông làm việc với voi hàng thế kỷ. Nhưng khoa học phúc lợi động vật hiện đại đã thay đổi cách chúng ta nhìn nhận mối quan hệ này.
Các tổ chức phúc lợi động vật nói gì
WWF và World Animal Protection khuyên không cưỡi voi. Những vấn đề chính:
-
Quá trình huấn luyện: Gọi là “phajaan” (bẻ gãy tinh thần) ở Thái Lan, hay các phương pháp tương tự ở Việt Nam. Voi con bị tách mẹ, nhốt chặt, và đánh đập cho đến khi thuần phục với sự kiểm soát của người. Quá trình này phá vỡ tinh thần con vật.
-
Hại thể chất: Cột sống voi không được thiết kế để chịu trọng lượng trên lưng. Cưỡi voi gây tổn thương cột sống lâu dài, nhất là khi chở nhiều người mỗi ngày.
-
Điều kiện sống: Voi dùng để cưỡi thường bị xích khi không làm việc, ít được giao tiếp xã hội, và có thể bị cho ăn ít để giảm chi phí nuôi.
Thực tế ở Buôn Đôn
Buôn Đôn vẫn có operator cung cấp cưỡi voi. Giá khoảng 300.000-500.000 VND/30 phút. Một số operator đã chuyển sang trải nghiệm chỉ quan sát — nhưng số này vẫn là thiểu số.
Lựa chọn thay thế có đạo đức
Nếu muốn trải nghiệm voi mà không cưỡi:
-
Cho ăn: Mang chuối hoặc mía (mua tại chỗ, 20.000-50.000 VND/buộc). Voi nhẹ nhàng lấy thức ăn bằng vòi.
-
Tắm voi: Một số operator cho phép tắm cho voi ở sông Serepok. Bạn tạt nước lên voi; voi có thể xịt nước lại. Không cưỡi.
-
Quan sát: Xem voi trong khu vực nuôi hoặc bán tự do. Tìm hiểu văn hóa voi M’nông từ người quản tượng.
Câu hỏi nên hỏi trước khi đặt
- “Ở đây có voi chở người không?” (tiếng Việt: “Ở đây có voi cho người đi không?”)
- “Voi nghỉ ở đâu khi không làm việc?”
- “Mỗi ngày voi làm việc mấy tiếng?”
- “Tôi có thể cho voi ăn thay vì cưỡi không?”
Nếu câu trả lời né tránh hoặc operator có vẻ không muốn nói về điều kiện nuôi, đừng đặt.
Đánh giá trung thực
Nếu bạn không thoải mái với vấn đề phúc lợi động vật, đừng cưỡi. Quyết định mua của bạn là tín hiệu nhu cầu — và thị trường sẽ phản ứng. Một số operator đã chuyển hướng vì áp lực từ du khách. Nhiều người sẽ làm theo nếu khách hàng liên tục chọn các lựa chọn có đạo đức.