Tháp Nhạn ở Tuy Hòa là gì?
Tháp Nhạn là tháp Chăm xây từ thế kỷ 11 trên đồi Nhạn ở trung tâm Tuy Hòa, nhìn ra cửa sông Đà Rằng (sông Ba). Đây là một trong những tháp Chăm được bảo tồn tốt nhất ở miền Trung Việt Nam. Leo đồi mất khoảng 15 phút theo đường lát đá. Vào cửa miễn phí hoặc 10,000 VND. Có thể đi bộ từ hầu hết khách sạn trong trung tâm Tuy Hòa và mất khoảng một tiếng để tham quan.
Đồi Nhạn nhô lên từ mặt bằng của thành phố Tuy Hòa như một nắm đấm đá nhỏ, và trên đó đứng một tháp gạch đã già hơn cả thành phố rất nhiều.
Tháp Nhạn là công trình Chăm thế kỷ 11, xây dựng khi vương quốc Chăm Pa kiểm soát đoạn bờ biển này và người Việt chưa tiến đến vùng đất phía nam này. Tháp làm bằng gạch nung, gắn kết theo cách của người Chăm dùng nhựa cây. Sau nghìn năm, bề mặt đã tối màu và không đều, nhưng tỷ lệ — thân tháp thon, mái thu dần theo từng tầng hướng lên trên — vẫn nguyên vẹn.
Đường đến
Tháp nằm ở trung tâm Tuy Hòa, trên đồi Nhạn gần cầu sông Đà Rằng. Từ hầu hết khách sạn trong khu trung tâm, đi bộ 10–20 phút là đến. Đường lát đá leo lên đồi từ chân — mất khoảng 15 phút đi vừa phải. Đường có bóng cây đoạn dưới và thông thoáng gần đỉnh.
Vào cửa: miễn phí, hoặc 10,000 VND tùy người trực cổng.
Đồi và tầm nhìn
Tháp đứng trên đỉnh đồi. Xung quanh, tầm nhìn mở ra: phía nam và đông nhìn ra cửa sông Đà Rằng và biển, phía tây nhìn về lưới đường của Tuy Hòa, phía bắc nhìn ra đồng bằng ven biển kéo dài về hướng Tuy An. Buổi chiều, ánh sáng từ hướng tây chiếu thẳng vào mặt gạch của tháp.
Đồng bằng châu thổ sông Đà Rằng bên dưới trải rộng và bằng phẳng — ruộng lúa, ao cá, và các bè nuôi trồng thủy sản ở cửa sông. Sự tương phản giữa cảnh đồng bằng mềm mại này và dáng đứng thẳng của tháp nổi bật nhất lúc hoàng hôn.
Bối cảnh lịch sử Chăm
Tháp Nhạn là một trong hàng chục tháp Chăm rải rác dọc miền Trung Việt Nam, từ Quảng Bình ở phía bắc xuống Bình Thuận ở phía nam. Các tháp là đền thờ Ấn Độ giáo — thường thờ thần Shiva — và là biểu tượng hiện diện văn hóa và lãnh thổ. Vương quốc Chăm đạt ảnh hưởng cao nhất vào thế kỷ 7–12 và bắt đầu suy yếu khi các vương quốc Việt Nam mở rộng về phía nam.
Với du khách đã thấy Mỹ Sơn (Hội An) hoặc Tháp Bà Ponagar (Nha Trang), Tháp Nhạn là ví dụ nhỏ hơn và ít được phục dựng hơn ở bối cảnh đô thị rất khác biệt. Với du khách chưa thấy tháp Chăm nào, đây là điểm khởi đầu tốt.
Thực tế
Khu vực không có hàng rào và thường mở cửa trong giờ ban ngày. Không có hướng dẫn viên thường trực tại tháp, nhưng có biển thuyết minh (tiếng Việt và một phần tiếng Anh) giải thích lịch sử xây dựng và ý nghĩa tôn giáo.
Đồi này được người địa phương dùng để tập thể dục buổi sáng — đến sớm là sẽ có bạn đồng hành.