Núi Đá Bia (Núi Bia Đá) ở Phú Yên là gì?
Núi Đá Bia cao 706m ở huyện Sông Hinh, tây Tuy Hòa. Trên đỉnh có tảng đá granit khổng lồ — nhìn từ Quốc lộ 1 như ngón tay chỉ trời — do vua Chăm Chế Mân thế kỷ 14 khắc chữ đánh dấu biên giới phía nam của vương quốc. Leo khứ hồi 3–4 tiếng, không cần hướng dẫn viên. Gần như không có khách du lịch nước ngoài.
Từ cửa sổ tàu hỏa hướng bắc giữa Nha Trang và Tuy Hòa, một ngón tay granit nhô lên trên tán cây ở phía tây thung lũng. Đó là Núi Đá Bia — Núi Khắc Bia — và hầu hết hành khách không biết mình đang nhìn thấy gì.
Tảng đá trên đỉnh cao khoảng 15m, đứng trên đỉnh ngọn núi 706m từng là vùng biên giới giữa hai vương quốc. Vào thế kỷ 14, vua Chăm Chế Mân đã cho khắc chữ vào mặt đá đánh dấu ranh giới phía nam của Chăm Pa. Bản khắc vẫn còn đó.
Vị trí và đường đến
Núi Đá Bia ở huyện Sông Hinh, vùng đồi phía tây Tuy Hòa gần ranh giới Khánh Hòa. Từ trung tâm Tuy Hòa, đi Quốc lộ 29 hướng tây — núi nhìn thấy sau khoảng 30km. Điểm bắt đầu leo ở xã Sơn Long; tìm biển chỉ dẫn và bãi gửi xe máy. Thời gian lái từ Tuy Hòa: khoảng 45 phút.
Đường leo
Đường mòn lên đỉnh khoảng 3–4km một chiều, tăng độ cao khoảng 500m. Thời gian: 1,5–2 tiếng lên, ít hơn một chút khi xuống. Tổng khứ hồi: 3–4 tiếng.
Đường mòn rõ ràng và đi nhiều ở đoạn thấp — người địa phương thường xuyên leo. Lên cao hơn, đường hẹp lại và địa hình kém ổn định hơn: đá rời, phần rễ lộ, những đoạn dốc. Giày leo núi là cần thiết. Đỉnh là đất trống quanh tảng đá, với tầm nhìn 360 độ ra địa hình núi xung quanh và đồng bằng ven biển phía đông.
Điều kiện tốt nhất: Đầu mùa khô (tháng 1–3). Mát, quang đãng, và đường chắc. Tránh mùa mưa tháng 9–11 — đường trở nên trơn và bùn lầy, đôi khi có lũ nhanh ở các khe thấp.
Giờ xuất phát: Trước 7 giờ sáng. Đỉnh hoàn toàn trống trải và nóng lên nhanh sau 9 giờ sáng mùa khô.
Bản khắc
Vua Chế Mân (Jayasimhavarman III) trị vì Chăm Pa từ khoảng 1307 đến 1312. Các thỏa thuận lãnh thổ với nhà Trần Việt Nam — đổi các tỉnh Chăm phía bắc là Ô và Lý để đổi lấy hôn nhân hoàng tộc — là một trong những hành động có hệ quả lớn nhất trong lịch sử mở rộng lãnh thổ về phía nam của Việt Nam. Bản khắc Núi Đá Bia là một trong những tấm biển cột mốc lãnh thổ của ông.
Các ký tự khắc theo chữ Chăm trên mặt tảng đá, nay bị phong hóa một phần. Nội dung bản khắc được các học giả giải thích là tuyên bố biên giới — ngọn núi này là giới hạn phía nam của sự kiểm soát thực sự của Chăm Pa.
Cần mang theo gì
- Nước (ít nhất 2 lít/người)
- Đồ ăn — không có gì ở điểm xuất phát hay trên đường mòn
- Chống nắng — đỉnh không có bóng mát
- Giày leo núi — không đi dép hoặc giày thường
- Đèn pin nếu xuất phát rất sớm